Markette 20 TL'ye Sabun Varken Neden Rivea?

Bize en sık sorulan soru bu. Cevabı kısa ama biraz kimya gerektiriyor.

Ambalajında sabun yazıyor, ama aslında bir deterjan

Market rafındaki çok ucuz fiyata sabun satılır. Ama aslında o kalıpların çoğu bir sabun değildir. Endüstride bu ürünlere syndet denir. Kelime, İngilizce synthetic detergent ifadesinin kısaltmasıdır, yani sentetik deterjan.

Ambalajlarına dikkatle bakın. Çoğunda "sabun" da yazmaz. Onun yerine "güzellik barı", "temizleme barı" ya da "nemlendirici bar" gibi ifadeler görürsünüz. Bu bir üslup tercihi değil, çünkü ürün gerçekten de sabun değildir.

Gerçek sabun, yağın alkaliyle buluşmasından oluşur. Syndette ise temizleme işini fabrikada üretilmiş kimyasal maddeler yapar. Bu maddeler ısıtılarak karıştırılır, sonra sabun şeklinde preslenir. Yani elinizdeki kalıp sabuna benzer, ama sabun değildir.

Bulaşık deterjanıyla ellerinizi yıkar mıydınız?

Bir deney yapın. Mutfaktaki bulaşık deterjanının şişesini çevirin, ardından banyodaki duş jelinizin şişesinde yazılanı okuyun. İki listenin de en başında büyük ihtimalle aynı isimleri göreceksiniz: Sodium Lauryl Sulfate ve Sodium Laureth Sulfate. Kısaca SLS ve SLES. Biz bunlara sülfat tuzları adını veriyoruz.

Bu maddeler ucuzdur, bol köpük verir ve yağı çok iyi söker. Tabaktaki yağ için tam da istediğiniz şey ama cildinizin yüzeyindeki yağ tabakası için hiç iyi değil çünkü o cildin kendini koruyan ilk katmanıdır.

SLS'nin bu katmana ne yaptığı bilimde iyi bilinen bir konudur. Dermatoloji araştırmalarında deri üzerinde yoğunluğa ve temas süresine bağlı olarak ciltte tahrişlere sebep olduğu tespit edilmiştir. 

Bu maddelere tek bir sefer maruz kaldığında cilt büyük oranda bunu absorbe edebilir. ancak her elinizi yıkadığınızda, her banyoya girdiğinizde bu maddelere maruz kalmak tahrişin giderek kalıcı hale gelmesi anlamına gelebilir. Bu kimi zaman ciltte döküntüler olarak kendini gösterir, kimi zaman da kuruluk olarak. Kime ne etki üreteceğini tespit etmek zordur.

Üreticiler bu etkiyi bilir. Bu yüzden formüle, sülfatın söktüğü yağı telafi etmek için başka bileşenler eklerler. Önce cildin yağı sökülür, sonra yerine başka bir şey sürülür.

Sabun olanlar da eksik: kayıp gliserin

Marketteki kalıpların bir kısmı gerçekten sabundur. Ama sabunun en değerli parçası çoğu zaman içinde değildir.

Yağ sabuna dönüşürken kendiliğinden gliserin oluşur. Gliserin, havadaki nemi tutan ve kozmetik sektörünün en çok aradığı bileşenlerden biridir. Endüstriyel üretimde gliserin sabundan ayrılır ve kozmetik, gıda ya da ilaç sanayisine ayrıca satılır, çünkü sabunun içinde bırakılmasından daha kârlıdır.

Sonra aynı rafta "gliserinli sabun" yazan şeffaf kalıplar görürsünüz. Bunların içindekiler listesini çevirin. Gliserinin yanında çoğu zaman yine SLES, Propylene Glycol ve Sorbitol bulunur. O parlak şeffaflığı gliserin değil, bu çözücüler sağlar. Kısacası sabundan çıkarılan gliserin, başka bir ürüne etiket malzemesi olarak geri döner.

20 TL'nin içinde ne var?

20 TL'lik kalıp birkaç saat içinde, sürekli çalışan bir üretim hattından çıkar. İçindeki yağın ne olduğunu etiketten öğrenemezsiniz. Ya sülfat tuzları kullanılmıştır ya da gliserini alınmıştır. Kokusu parfümden gelir. Bu fiyat, bu yöntemin sonucudur ve bir sır değildir. bu firmaların internette üretim bantlarını youtube'da bulabilirsiniz. bu söylediğimi orada da görebilirsiniz zaten. Bu yaptıklarını saklamıyorlar.

Rivea'nın içinde ne var?

• Sızma zeytinyağı. Rafine ya da pomace yağ değil, sofraya koyduğunuz yağ. Bir litresinin markette kaça satıldığını biliyorsunuz.
• Beş bileşen. İçindekiler listesini okumak için kimyager olmanız gerekmez.
• Kendi gliserini. Soğuk proseste hiçbir şey ayrılmaz. Sabunlaşmanın ürettiği gliserin kalıbın içinde kalır.
• Serbest yağ. Tarif, zeytinyağının bir kısmı sabuna dönüşmeden kalıpta kalacak şekilde hesaplanır.
• 40 gün. Her kalıp satılmadan önce rafta olgunlaşır. Bu süreci Kırk Gün Beklemek yazımızda anlattık.
• Pasaport. Aldığınız kalıbın üretim geçmişini Dijital Ürün Pasaportu'ndan görebilirsiniz.

Yani fark fiyatta değil, tarifte. Biri yağı söken bir deterjan, diğeri yağdan yapılmış bir sabun.

Etiketi siz okuyun

Bizim sözümüze güvenmek zorunda değilsiniz. Elinizdeki kalıbı çevirin:

• Sodium Lauryl Sulfate ya da Sodium Laureth Sulfate görüyorsanız, bu bir deterjandır.
• Sodium Cocoyl Isethionate ve benzerlerini görüyorsanız, bu bir syndettir.
• Sodium Olivate ya da Sodium Hydroxide ile birlikte bir yağ adı görüyorsanız, bu bir sabundur. O yağın ne olduğuna da bakın.

Soğuk proses yöntemini daha yakından tanımak için Soğuk Proses Sabun Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.

---

20 TL'lik kalıp da yıkar. Asıl soru, cildinizi neyle yıkadığınız. Saf Zeytinyağlı Soğuk Proses Sabun